«خطبه اول»

جمعه آخر شعبان پيامبر اكرم (ص) درباره ماه مبارك رمضان توصيه­هايي فرمودند. بنده به چند جمله از متن فرمايش پيامبر اكرم (ص) اشاره مي­كنم. بعضي بيان اين خطبه را در جمعه آخر شعبان و بعضي آن را در روزهاي آخر ماه شعبان روايت كرده­اند. حديثي را كه شيخ صدوق بيان كرده به سند سه نفر از افرادي كه درست هستند آورده است.   

«حدثنا محمد بن بكر بن النقاش و احمد بن الحسن القطان و محمد بن احمد بن ابراهيم المعاذي و محمد بن ابراهيم بن اسحاق قالوا حدثنا ابوالعباس احمد بن محمد بن سعيد الهمداني قال حدثنا علي بن بن الحسن بن علي بن فضال عن ابيه عن ابي الحسن علي بن موسي الرضا عن ابيه موسي بن جعفر عن ابيه الصادق عن ابيه الباقر عن ابيه زين­العابدين عن ابيه سيدالشهداء عن ابيه اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب قال ان رسول الله (ص) خطبنا ذات يوم فقال ايها الناس انه اقبل إليكم شهر الله بالبركه و الرحمه و المغفره شهر هو عند الله افضل الشهور و ايامه افضل الايام و لياليه افضل ليالي و ساعاته افضل الساعات ... انفاسكم فيه تسبيح و نومكم فيه عباده و عملكم فيه مقبول و دعاؤكم فيه مستجاب فاسألوا الله ربكم بنيّات صادقه و قلوب طاهره ان يوفقكم لصيامه و تلاوه كتابه فإن الشقي من حرم غفران الله فى هذا الشهر و اذكروا بجوعكم و عطشكم جوع يوم القيامه و عطشه و تصدقوا علي فقرائكم و مساكينكم... احفظوا السنتكم و غضوا عما لا يحل الاستماع إليه استماعكم... ايها الناس ان ابواب الجنان في هذا الشهر مفتحه فاسألوا ربكم ان لا يغلقها عليكم... قال أميرالمؤمنين (ع) فقمت فقلت: يا رسول الله ما أفضل الأعمال في هذا الشهر؟ فقال: يا أبا الحسن أفضل الأعمال في هذا الشهر الورع عن محارم الله عزّوجلّ ثم بكي فقلت يا رسول الله ما يبكيك؟ فقال يا علي ابكي لما يستحل منك في هذا الشهر كاني بك و انت تصلي لربك و قد انبعث اشقي الأولين و الآخرين شقيق عاقر ناقه ثمود فضربك ضربه علي قرنك فخضب منها لحيتك قال أميرالمؤمنين: فقلت: يا رسول الله و ذلك في سلامه من ديني؟ فقال (ص) في سلامه من دينك ثم قال يا علي من قتلك فقد قتلي و من ابغضك فقد ابغضني و من سبك فقد سبي لانك مني كنفسي روحك من روحي....» (عيون الاخبار الرضا، ج2، ص 266 و 267)

پيامبر فرمودند: ماه خدا نزديك شد ماه مبارك رمضان شهر الله است و در روايت هم هست نگوييد رمضان بگوييد ماه رمضان. احترام اين ماه را نگهداريد ولو در نام بردن اسم آن «رمضان» باشد. ماه رمضان ماه خداست يعني چه؟ بيان رسول اكرم در اين زمينه اين است كه در اين ماه نفسها تسبيح است. نفس كشيدن حركت حيواني و مادي براي بقاي زندگي حيواني است. سعدي (ره) در گلستانش چنين آورده است: «هر نفسي كه فرو مي­رود ممد حيات است و چون بر مي­آيد مفرح ذات پس در هر نفسي دو نعمت موجود است و بر هر نعمتي شكري واجب»

                       از دست و زبان كه برآيد         از عهده شكرش بدر آيد

دم و بازدم به اصطلاح علماي طبيعي چنين است كه نفس كه فرو مي­رود اكسيژن را پايين مي­برد و اين اكسيژن با خون تركيب مي­شود چون اكسيژن با خون تركيب مي­شود زندگي را تازه مي­كند و لذاست كه چـون آدمي نفس را فرو مي­برد زندگي­بخش است و در عمل بازدم وقتي نفس برمي­آيد دي­اكسيد كربن كه با خون تركيب شده خارج مي­شود لذا مفرح ذات است.

نفس كشيدن عملي 100% مادي و حيواني است. اين نقش نفس است. سعدي بر اين نفس اين آثار را مترتب كرده است. آثار توحيدي كه بسيار هم زيبا گفته است: «در هر نفسي دو نعمت موجود است و بر هر نعمتي شكري واجب» و بعد مي­گويد كه آدمي نمي­تواند چنين شكري را بجا آورد تنها انسان مي­تواند عذر تقصير به پيشگاه خداوند آورد. شكر اين نعمت موجب توجه انسان به خدا مي­شود. اين چهره الهي دادن به نفس دم و بازدم آدمي است.

ولي بيان پيامبر چيز ديگري است. «انفاسكم فيه تسبيح» يعني چه؟ داخل شدن اكسيژن و خارج شدن دي اكسيد كربن به هنگام تنفس تسبيح نيست. تسبيح يعني تنزيه خدا، يعني بيان اين است كه خدايا تو از هر عيب و نقص منزهي، تو كمال محض هستي و ما نقص صرفيم. معناي اين نفس انقلاب ماهوي است. انقلاب ماهوي نكته­اي است كه در مباحث فلسفي مطرح شده است كه آيا ماهيت قابل انقلاب است. مي­گويند خير انقلاب ماهوي محال است. انقلاب در عوارض است ولي اينجا منظور  تكامل يك حركـت است. نفس نفس است. نفس عوض نمي­شود. در تسبيح دم و بازدم دگـرگـون نمي­شود بلكه هويت معنوي دگرگون مي­شود و آن به معناي اين نيست كه ماهيت عوض مي­شود . تعبير نفس و تسبيح بدين معناست كه انسان حقيقتاً ذكر خدا شده است. «نومكم فيه عباده» خواب 100% حركت حيواني است. خواب آدمي را آرام مي­كند، موجب دفع مواد مسموم شده و باعث آرامش اعصاب است. ولي ركوع و سجود و قنوت نيست، راز و نياز نيست خواب است ولي در حقيقت در اين ماه ذات خواب عوض شده است.  

پس معناي شهر الله «ماه» است ولي چهره­اش الهي شده، زمان الهي شده است. رسول اكرم (ص) مطلب فلسفي را مطرح نموده است ولي به دنبال آن سفارش مي­فرمايد كه نيتهاي خود را پاكيزه كنيد و دلهايتان را صاف كنيد، از خدا توفيق روزه و تلاوت قرآن بخواهيد. در اين ماه گوشها و چشمهاي خودتان را از گناه بازداريد. زبانهايتان را از گناه حفظ كنيد. به چيزي كه گناه است نگاه نكنيد. «من حسن منكم في هذا الشهر خلقه كان له جواز علي الصراط يوم تنزل الأقدام» (عيون الاخبار الرضا، ج2، ص 266) كسي كه در اين ماه خلقش را نيكو كند از صراط به خوبي عبور خواهد كرد. با خوشرفتاري در خانه، در محل كار، با مراقبت چشم و گوش دعاي شما مستجاب است. در اين ماه دعا محتمل اجابت نمي­شود بلكه مسلم به اجابت مي­رسد. ممكن است اجابتش دور يا نزديك باشد ولي مسلماً به اجابت مي­رسد. شقي كسي است كه از رحمت مغفرت خدا در اين ماه دور مانده باشد.

«بجوعكم و عطشكم جوع يوم القيامه و عطشه»

با گرسنگي و تشنگي به ياد گرسنگي و تشنگي قيامت بيفتيد. به نظر من مقصود از قيامت آخرت است نه بعد از برزخ چون اوضاع و احوال نشان مي­دهد در برزخ هم تشنگي و گرسنگي است. بسياري از افراد درخواست آب و غذا مي­كنند.در عالم برزخ هم گرسنگي و تشنگي بسيار است چون در قيامت شفاعت هست ولي در برزخ شفاعت وجود ندارد. كارهايتان را درست كنيد تا تشنه نباشيد، گرسنه نباشيد، بي­منزل نباشيد.

ماه رمضان ماه تمرين است، اگر خودمان را آماده كنيم به اين جمله پيامبر عمل كرده­ايم. به فقرا و فقيران صدقه دهيد.

«ايها الناس ان ابواب الجنان في هذا الشهر مفتحه فاسألوا ربكم ان لا يغلقها عليكم»

درهاي بهشت در اين ماه باز است، از خداوند بخواهيد كه اين درها بر شما بسته نشود. به نظر من منظور پيامبر بعد از ماه رمضان است كه درهاي اين باب بر شما بسته نشود.

اين ليالي و روزهاي ماه مبارك به چه كسي تعلق دارد؟ خالق آنها خداوند است ولي اين روزها و شبها به چه كسي تعلق دارد؟ متعلق به صاحب­الزمان است. صاحب سحرها و صاحب لحظات افطار و سحر امام زمان (عج) است و به قول بعضي از حكما مثل مولاهادي سبزواري كه مي­گويد يا صاحب الوقت اي صاحب وقت. چرا اين اصطلاح را به كار مي­برد؟ چون آفرينش براي كمال است و خلقت براي اوست. در سحر به ياد صاحب­الزمان باشيم، بدون توجه به او به جايي نرسيده­ايم.

  حافظ هرآنكه عشق نورزيده وصل خواست     احرام طوف كعبه دل بي­وضو ببست

اين ارتباط را پيامبر (ص) در خطبه آخر شعبان بيان مي­فرمايد و آن اين است كه بعد از بيان ايشان از فضائل ماه رمضان امير المؤمنين برخاست و عرض كرد يا رسول الله بهترين عمل در اين ماه چيست؟ پيامبر فرمود: ورع.

 ورع چيست؟ ورع عبارت است از اجتناب از گناه و شبهه. ورع بدين معناست كه انسان از گناه روشن و آشكار و گناه محتمل اجتناب كند. انسان بايد هم از گناه واضح و روشن اجتناب كند و هم از گناه محتمل.

وقتي اميرالمؤمنين (ع) چنين گفت اشك در چشمان پيامبر جمع شد. اميرالمؤمنين فرمود كه چرا گريه مي­كنيد. ايشان در جواب فرمود كه در اين ماه تو را كه صاحب عصر و زماني شقي­ترين افراد به هنگام نماز با ضربه شمشيري كه از آن محاسن تو غرق خون مي­شود به شهادت مي­رساند.

 علت گريه پيامبر اكرم چيست؟ اين گريه به خاطر نسبت دامادي اميرالمؤمنين (ع) با پيامبر و شهادت ايشان نيست بلكه به دليل اين است كه ريختن خون حضرت علي (ع) كه صاحب عصر و زمان بودند و سحر و روز و شب و طلوع فجر همه از بركت وجود حضرت علي (ع) بوده حلال مي­شود و اين بدين معناست كـه انديشه­ها و افكـار در آن زمان بعد از 30 سال نبوت پيامبر آنچـنان دگرگون مي­شود كه ريختن خون حضرت علي را كاري حلال و لازم مي­دانند و به عنوان اينكه علي دشمن خداوند و ضد دين است او را به شهادت مي­رسانند. اين موضوع موجب تأثر پيامبر اكرم شده بود. حضرت علي (ع) با اين سخـن كه (يا رسول الله و ذلك في سلامه من ديني؟) جلوي اين انحراف را مي­گيرد. پيامبر هم در جواب مي­فرمايند تو در سلامت دين خود هستي.(في سلامه من دينك)

«خطبه دوم»

در خطبه دوم بحثهاي فراواني است كه بطور خلاصه به آن اشاره مي­كنم:

1ـ مجلس خبرگان: مجلس خبرگان يك پيام براي دنيا و پيام ديگري براي داخل دارد. پيام براي داخل اين است كه اگر زماني نياز شد مجلس خبرگان آماده است از طرفي رهبر معظم انقلاب فرمودند مجلس خبرگان به اصول و حقايق انقلاب توجه دارد و از آنها حفاظت مي­كند تا حقايق گم نشود و به صورت شكل ظاهري نباشد و از محتوا خارج نشود. نكته ديگر نكته جهاني مجلس خبرگان است. جمعي از استادان حقوقدان غرب كه در مجمعي حضور داشتند و در رابطه با اينكه آيا حاكم بر مردم مي­تواند دروغ بگويد يا حتماً بايد راست بگويد با هم گفتگو مي­كردند. نظر آنها اين بود كه حاكم اگر بخواهد حكومت كند اگر چيزي پيش آمد كه نياز به دروغ گفتن داشت در مسند حكومت در اداره مملكت دروغ گفتن براي آرام كردن و راضي كردن مردم از نظر حقوقي مانع و ايرادي ندارد اما از نظر اخلاقي حاكم در خانه و نسبت به رفيق و اهل خانه نبايد دروغ بگويد. اما در كشور ما چون ولي امر حاكم است بدنه حاكم نيستند ولي­امر بايد مجتهد باشد يعني به وحي آگاه باشد، مطلع از حلال و حرام خدا باشد و از حلال و حرام خداوند تجاوز نكند. در زمان امام رضوان الله تعالي مجلس خبرگان تشكيل شد بعد از رحلت امام، رهبر معظم انقلاب انتخاب شدند. گروهي مجتهد صاحب تشخيص و منتخب ملت ايران بحث عدالت، تقوا، تدبّر و شجاعت و... را در تعيين بهترين فرد در نظر گرفته و بعد از انتخاب هم مراقبت از آن را بر عهده دارند. تبليغات دشمن از همان ابتداي امر تشكيل نظام جمهوري اسلامي، مانع تجلي ارزشهاي انقلاب شده است. مسئله ولايت در خارج از كشور شناخته نشد و نه تنها در خارج بلكه در داخل هم از آن به­عنوان ديكتاتوري و استبداد تبليغ شد. اين بوقهاي تبليغاتي مانع شناخت هويت ولي امر از نظر علم و تقوي شده است و نه تنها فضاي خارج بلكه فضاي داخل را هم آلوده مي­كند. بنده وقتي سخنان اين حقوقدانان را در رابطه با حاكم شنيدم متوجه مجلس خبرگان شدم كه عجب تحفه­اي اسلام به جمهوري اسلامي ايران داده و آن مسئله ولايت است.

2ـ هفته دولت: امروز سالروز شهادت شهيدان رجايي و باهنر و آيت­الله قدوسي و شهيد سرتيپ دستجردي است كه براي اين شهدا طلب مغفرت و علو مقام مي­كنيم. هفته دولت بعد از شهادت اين شهدا مطرح شد و آن به خاطر بيان استقامت و شهامتهاي اين شهداست چراكه در سال 60 كشور با انحرافاتي چون ماركسيست، سكولار روبرو بود و از طرفي فشار جنگ تحميلي هم بر دولت وارد مي­شد ولي آنها راست­قامت بودند. لذا ياد استقامتها و شهامتهاي آنها بايد گرامي داشته شود. به اين مناسبت دولت كارها و فعاليتهاي خود را نيز در اين ايام بيان مي­كند همانطور كه دولت نهم هم كارهاي خود را شرح داده و بايد از زحمات دولت تقدير كرد. در ملاقات دولت با رهبر معظم انقلاب رهبر در بياني استقامت دولت در حفظ استقلال ملي و عزت  كشور و پايداري در برابر كفر و دشمنان را ستودند. من تكيه بر اين جمله آقا دارم و آن مسئله «انتقاد و تخريب» است. در كشور 70 ميليوني با اين همه انديشه­هاي متنوع اظهار نظرها مختلف است. ولي نكته­اي­كه ايشان فرمودند اين بود كه سخنان و نوشته­ها در چارچوب «نقد» درست است. «النصيحه لائمه المسلمين...» (بحارالانوار، ج21، ص 138)  نصيحت يعني خيرخواهي، تحسين كارهاي خوب و بيان عيبها و نقصهايي كه در بعضي كارها وجود دارد اين معناي «نقد» است. شرايط جهان بسيار حساس است اوضاع جهان بسيار حاد است كشور بايد آرام باشد و دولت هم كار خود را انجام بدهد و درباره يارانه­ها هم دولت كار را در فضاي آرام بايد انجام دهد.

3ـ انرژي هسته­اي: ايران با جمع 1+5 مشغول مذاكره هستند مذاكرات در فضايي آرام پيش مي­رود. به دنيا عرض مي­كنيم كه فضا را مضطرب نكنيد ملت ايران و شخـص رهبر ما استوار ايستاده­اند و گفته­اند كه ما كار علمي مي­كنيم و انرژي هسته­اي صلح­آميز داريم كه در خدمت خلق چه در داخل و چه در خارج است. مكرراً ايران اين پاسخ را به شما داده است. بدانيد تهديد ملت ايران را نمي­ترساند.

08/06/87